Kablo, bir tesisten çıkan en değerli hurda kalemlerinden biridir; çünkü içindeki iletken bakır veya alüminyumdur. Ancak kablo sökümü aynı zamanda en riskli işlerden biridir: enerjisi kesildiği varsayılan bir hattın gerçekten ölü olduğu doğrulanmadan hiçbir kesim yapılamaz.
Doğruluk Metal olarak tesis kapatma, hat yenileme ve pano değişimi projelerinde kablo sökümünü ayrı bir iş kalemi olarak planlıyoruz.
Söktüğümüz Kablo Tipleri
- Enerji kablosu: NYY, NYA, NYAF, NYM tipleri; ana besleme ve dağıtım hatları
- Orta gerilim: Trafo besleme kabloları, yeraltı hatları
- Kumanda ve kontrol: Çok damarlı kumanda kabloları, sinyal hatları
- Data: Cat5/Cat6, fiber taşıyıcı kablolar, koaksiyel
- Özel: Dalgıç pompa kablosu, vinç ve makara kablosu, ısıya dayanıklı silikon kablo
- Bara ve iletken: Pano içi bakır baralar, topraklama iletkenleri
Söküm Öncesi Zorunlu Adımlar
Enerji izolasyonu ve doğrulama
Hat panodan ayrılır, şalter kilitlenir ve etiketlenir. Ardından sökülecek noktada gerilim ölçümü yapılarak hattın gerçekten ölü olduğu doğrulanır. Bu doğrulama tesis elektrik sorumlusuyla birlikte yapılır ve yazılı olarak teyit edilir.
Bir tesiste birden fazla besleme kaynağı olabilir; jeneratör, UPS veya ikinci trafo hattı ayrı ayrı kontrol edilir. Ana şalterin kapatılmış olması tek başına yeterli değildir.
Hat haritası
Hangi kablonun nereye gittiği bilinmeden söküme başlanmaz. Çalışmaya devam eden bölümleri besleyen hatlar sahada işaretlenir. Etiketsiz ve karışık tavalarda bu adım, sökümün kendisinden uzun sürebilir ama atlanamaz.
Saha Süreci
- Keşif. Tava ve kanal uzunluğu, kablo kesitleri ve yaklaşık metraj ölçülür. Yükseklik ve erişim koşulu belirlenir.
- İzolasyon ve doğrulama. Enerji kesilir, kilitlenir, etiketlenir; gerilim ölçümüyle doğrulanır.
- İşaretleme. Sökülecek ve kalacak hatlar sahada ayrı ayrı işaretlenir.
- Pano boşaltma. Pano içi bağlantılar çözülür, baralar sökülür.
- Çekme ve kesme. Kablolar tavadan alınır; uzun hatlar taşınabilir boyda kesilir ve bobin halinde toplanır.
- Tava ve kanal sökümü. Boşalan galvaniz tava, kanal ve askı elemanları sökülür.
- Ayrı toplama. Kablolar kesit ve iletken tipine göre ayrılır, tava ayrı yığılır.
Neden Kablo Ayrı Toplanmalı
Kablonun değeri iletken oranına bağlıdır. Kalın kesitli tek damarlı bir enerji kablosunda bakır oranı yüksekken, çok damarlı ince kumanda kablosunda izolasyon ağırlığı baskındır. Bu ikisi aynı yığına atıldığında tamamı düşük orandan değerlendirilir.
Aynı şekilde alüminyum iletkenli kablo bakırlıdan ayrılmalıdır. Ayrım yapmak zor değildir: kesit yüzeyine bakıldığında bakır kızıl, alüminyum gümüş renklidir.
Kablo sınıflarının ayrıntılı tanımı için kablo hurdası sayfasına bakabilirsiniz.
Soyma Konusu
Kabloyu tesiste soymak genellikle mantıklı değildir. Elle soyma çok yavaştır ve iş güvenliği riski taşır; yakma ise hem yasa dışı hem çevresel olarak kabul edilemez. Kablo, izolasyonlu haliyle teslim alınır ve lisanslı tesiste mekanik olarak ayrıştırılır.
Yalnızca kalın kesitli tek damarlı kablolarda, sahada uzun süre bekleyecekse soyma değerlendirilebilir. Bunun kararı keşifte verilir.
Yeraltı Hatları
Kanal içindeki yeraltı kabloları ayrı bir planlama gerektirir. Güzergâh haritası olmadan kazı yapılmaz; aynı kanalda başka altyapı hatları (su, doğalgaz, haberleşme) bulunabilir. Kazı ve dolgu işleri kapsam dışıdır, ayrı değerlendirilir.
Sorumluluk Sınırı
Söküm, kesim, yükleme ve iş güvenliği planlaması bizdedir. Tesis tarafında kalan: enerji izolasyonunun onaylanması ve yazılı teyidi, tüm besleme kaynaklarının bildirilmesi, kalacak hatların önceden belirtilmesi.
İlgili Sayfalar
Pano ve trafo da sökülecekse makine ve ekipman sökümü ile birlikte planlanır. Tesisin tamamı boşaltılıyorsa iş fabrika tasfiyesi kapsamındadır.
Fiyatlandırma
Kablo değerlendirmesinde belirleyici olan kesit, iletken tipi ve izolasyon oranıdır. Söküm işçiliği ise erişim yüksekliği, tava uzunluğu ve hat karmaşıklığına göre değişir. Keşif sonrasında metraj ve kesit dağılımıyla birlikte yazılı teklif verilir.