Bakır, tesisten çıkan metaller arasında sınıf ayrımının en çok fark yarattığı malzemedir. Aynı ağırlıktaki iki bakır partisi, temizlik durumuna ve karışım oranına göre çok farklı değerlendirilir. Bu yüzden ayrımın kaynağında yapılması önemlidir.
Ana Bakır Sınıfları
Soyma bakır (temiz bakır)
İzolasyonu tamamen alınmış, yağ ve boya içermeyen parlak kızıl bakır. Kablo iletkeninden soyulmuş tel, temiz levha ve kesim artığı bu sınıfa girer. En yüksek sınıftır.
Tanıma: Yüzey kızıl-turuncu, mat oksitlenmiş bile olsa kesit kızıl. Mıknatıs tutmaz.
Boru bakır
Tesisat ve klima borularından çıkan bakır. Genellikle temizdir ama içinde kalıntı, lehim izi veya kaynak noktası bulunabilir. Fittings ve dirsekler pirinç olabilir; bunlar ayrılmalıdır.
Dikkat: Klima borularının uçlarındaki alüminyum bağlantılar ve izolasyon köpüğü sökülmelidir.
Bara ve levha
Elektrik panolarından çıkan bakır baralar, topraklama iletkenleri ve levha kesim artıkları. Genellikle temiz ve kalın kesitlidir. Kalay kaplı baralar ayrı sınıflandırılır; yüzey gümüş renkli görünür ama kesit kızıldır.
Motor sargısı (bobin bakırı)
Elektrik motorlarından, trafolardan ve jeneratörlerden çıkan emaye kaplı sargı teli. Üzerindeki vernik ve kağıt izolasyon nedeniyle soyma bakırdan ayrı değerlendirilir.
Tanıma: İnce tel, üzerinde şeffaf kahverengi vernik tabakası. Sarım halinde veya sökülmüş yumak olarak çıkar.
Kırkambar (karışık bakır)
Farklı bakır tiplerinin karıştığı, üzerinde başka metal veya malzeme bulunan parti. Radyatör peteği, hurda armatür, karışık parça. En düşük bakır sınıfıdır.
Sık Karşılaşılan Ayrım Hataları
- Pirinci bakır sanmak. Pirinç sarı, bakır kızıldır. Kirli yüzeyde ikisi benzer görünebilir; kesit veya zımparalanmış yüzey ayrımı gösterir.
- Kalaylı bakırı ayırmamak. Yüzeyi gümüş renkli ama kesiti kızıl olan bakır kalay kaplıdır ve ayrı sınıftır.
- Radyatörü bütün bırakmak. Bakır-pirinç radyatörde petek bakır, yan tanklar pirinçtir. Ayrılmadığında tamamı düşük sınıftan sayılır.
- Sargıyı gövdeyle vermek. Motor gövdesi dökme demir veya alüminyumdur; içindeki bakır sargı ayrılmadan verilirse bakır olarak sayılmaz.
- Yağlı bakırı temiz sanmak. Yağ ve boya bulaşmış bakır ayrı sınıflandırılır; mümkünse temizlenmelidir.
Tesiste Toplama Önerileri
- Bakır için kapalı ve kilitlenebilir kap kullanın. Değerli olduğu için açık alanda bekleyen bakır kaybolabilir.
- Soyma bakır ile sargı bakırını ayrı kaplarda toplayın.
- Boru bakırından pirinç fittingsleri ayırıp ayrı biriktirin.
- Bakır yağmur almasın; oksitlenme ve ağırlık artışı yaratır.
- Küçük parçalar için ayrı kutu; sac kırpıntısının arasına karışan bakır kaybolur.
Nereden Çıkar
Bakır çıkışının yoğun olduğu alanlar: elektrik panoları ve dağıtım hatları, motor ve trafo bakımı, klima ve soğutma tesisatı, hidrolik ve pnömatik hat armatürleri, kablo sökümü. Pano ve kablo işleri için kablo sökümü sayfasına bakabilirsiniz.
Kablo İçindeki Bakır
Kablo ayrı bir sınıftır; izolasyonlu haliyle değerlendirilir ve iletken oranına göre sınıflandırılır. Tesiste soyma genellikle önerilmez; ayrıntı için kablo hurdası sayfasına bakın.
Teslim Süreci
Bakır düzenli çıkan bir tesisse konteyner yerine kapalı kap ve daha sık toplama uygundur. Periyodik alım programında bakır için ayrı kap kurulur. Tek seferlik partiler yerinden alım ile teslim alınır.
Fiyat, sınıf ve temizlik durumuna göre keşif sonrasında yazılı olarak bildirilir.