Kablonun değeri, içindeki iletkenin cinsine ve oranına bağlıdır. Dışarıdan bakıldığında hepsi benzer görünür; ancak kalın kesitli tek damarlı bir enerji kablosuyla ince çok damarlı bir kumanda kablosunun bakır oranı arasında ciddi fark vardır. Bu iki grup aynı yığına atıldığında tamamı düşük orandan değerlendirilir.
İletken Tipine Göre Ayrım
Bakır iletkenli
En yaygın grup. Kesit yüzeyinde kızıl-turuncu renk görünür. NYA, NYAF, NYM ve çoğu NYY kablosu bakır iletkenlidir.
Alüminyum iletkenli
Genellikle kalın kesitli enerji ve dağıtım kablolarında kullanılır. Kesit yüzeyinde gümüş renk görünür. Bakırdan hafiftir ve daha düşük değerlendirilir.
Ayırt etme: Kablonun ucundan bir kesit alın. Kızıl ise bakır, gümüş ise alüminyum. Bu tek bakışta anlaşılır ve ayrımın en kritik adımıdır.
Kesit ve İzolasyon Oranına Göre Sınıflar
Kalın kesitli tek/az damarlı
Ana besleme hatları, trafo çıkışları, jeneratör bağlantıları. İletken oranı yüksek, izolasyon payı düşüktür. En iyi değerlendirilen kablo sınıfıdır.
Orta kesitli çok damarlı
Dağıtım hatları, makine besleme kabloları. Dengeli iletken-izolasyon oranı.
İnce çok damarlı (kumanda)
Kumanda, kontrol ve sinyal kabloları. Çok sayıda ince damar ve kalın toplam izolasyon içerir. İletken oranı düşüktür.
Data ve zayıf akım
Cat5/Cat6, telefon, koaksiyel. Bakır oranı en düşük gruptur; bazı tiplerde iletken bakır kaplı çeliktir.
Özel tipler
- Dalgıç pompa kablosu: Kalın izolasyonlu, su geçirmez; ayrı sınıflandırılır
- Zırhlı kablo: Çelik tel veya bant zırh içerir; zırh ayrı bir malzemedir
- Silikon/ısıya dayanıklı: Fırın ve yüksek sıcaklık hatlarında kullanılır
- Vinç ve makara kablosu: Esnek yapılı, çok damarlı
Soyma Konusu
Kabloyu tesiste soymak çoğu durumda mantıklı değildir:
- Elle soyma çok yavaştır. Harcanan işçilik, kazanılan değer farkını genellikle aşar.
- Yakma yasa dışıdır. Hem çevresel hem hukuki sorun yaratır; ayrıca yanmış bakır oksitlenir ve değeri düşer.
- İş güvenliği riski vardır. Kesici aletle soyma sırasında yaralanma sık görülür.
Kablo izolasyonlu haliyle teslim alınır ve lisanslı tesiste mekanik olarak ayrıştırılır. Yalnızca kalın kesitli tek damarlı kablolarda, sahada uzun süre bekleyecekse soyma değerlendirilebilir.
Tesiste Toplama Önerileri
- Kablo için ayrı ve kapalı kap kullanın; değerli olduğu için açıkta bekletmeyin.
- Kalın enerji kablosunu ince kumanda kablosundan ayrı biriktirin.
- Alüminyum iletkenli kabloyu bakırlıdan ayırın; kesit kontrolü yeterli.
- Kabloları bobin veya rulo halinde toplayın; karışık yumak hem hacim kaplar hem sayımı zorlaştırır.
- Uçlarındaki soket, fiş ve konnektörleri ayırın; bunlar farklı malzemedir.
- Data ve zayıf akım kablosunu enerji kablosuyla karıştırmayın.
Nereden Çıkar
Kablo çıkışının yoğun olduğu alanlar: elektrik taahhüt işleri, pano imalatı ve bakımı, tesis modernizasyonu, hat yenileme, tesis kapatma ve söküm projeleri.
Tesis içi kablo söküm işleri için kablo sökümü sayfasına bakabilirsiniz. Panolardan çıkan bakır baralar ayrı bir kalemdir; bakır hurdası rehberinde anlatılıyor.
Teslim Süreci
Düzenli kablo çıkışı olan elektrik taahhüt firmaları için periyodik alım uygundur. Tek seferlik partiler yerinden alım ile teslim alınır.
Fiyat; kesit, iletken tipi ve izolasyon oranına göre keşif sonrasında yazılı olarak bildirilir.