Pirinç, bakır ve çinko alaşımıdır. Sahada "sarı" olarak anılır ve bakırla en çok karıştırılan metaldir. Çinko oranına göre rengi ve değeri değişir; ayrıca üzerindeki kaplamalar ayrımı zorlaştırır.
Ana Sınıflar
Sarı pirinç
Yaygın tip. Çinko oranı yüksek, belirgin sarı renkli. Vana ve fittings gövdeleri, kapı kolları, kilit aksamı, dekoratif parçalar, muslukların iç gövdesi.
Kırmızı pirinç (kırmızı sarı)
Bakır oranı daha yüksek olan tip. Rengi bakıra yakın, kızıla çalan sarı. Basınçlı su armatürleri, bazı vana gövdeleri, radyatör yan tankları.
Değer: Bakır oranı yüksek olduğu için sarı pirinçten daha iyi değerlendirilir.
Pirinç talaş
Torna ve otomat tezgâhlarından çıkan talaş. Yağlı olduğu için ayrı kapta toplanır. Pirinç talaşı bakır ve alüminyum talaşıyla karışmamalıdır.
Krom kaplı armatür
Musluk ve batarya gövdeleri genellikle pirinçtir ama üzeri nikel-krom kaplıdır. Kaplama ayrı bir işlem gerektirir; kaplamalı ve kaplamasız pirinç ayrı sınıflandırılır.
Tanıma: Parlak gümüş yüzey, çizildiğinde altından sarı çıkar.
Bronz
Bakır-kalay alaşımı; pirinçle karıştırılır ama farklı bir malzemedir. Yataklar, burçlar, pervane ve pompa çarkları, heykel ve dekoratif dökümler.
Tanıma: Pirinçten daha koyu, kahverengiye çalan renk. Genellikle döküm parçalarda görülür.
Pirinç mi Bakır mı: Ayrım
Bu en sık yapılan hatadır. Ayrım yöntemleri:
- Renk: Bakır kızıl-turuncu, pirinç sarıdır. Kirli yüzeyde ayrım zorlaşır.
- Kesit veya zımpara: Bir köşeyi zımparalayın; temiz yüzeyde renk farkı net görünür.
- Ses: Pirinç vurulduğunda daha tiz ve çınlayan ses verir; bakır daha donuk.
- Sertlik: Bakır yumuşaktır, elle bükülebilir. Pirinç daha serttir.
Her ikisi de mıknatıs tutmaz, bu yüzden mıknatıs testi ayrım için işe yaramaz.
Sık Karşılaşılan Hatalar
- Çelik aksamı bırakmak. Vana ve armatürlerde çelik mil, yay ve cıvata bulunur. Mıknatısla kontrol edip ayırın.
- Plastik ve conta bırakmak. Kartuş, o-ring ve plastik gövde parçaları sökülmelidir.
- Bakırla karıştırmak. Bakır boruya bağlı pirinç fittings ayrılmadığında parti karışık sayılır.
- Talaşı parça ile karıştırmak. Yağlı talaş temiz parçaların değerini düşürür.
- Bronzu pirinç sanmak. Farklı alaşımlardır, ayrı toplanmalıdır.
Tesiste Toplama Önerileri
- Pirinç için kapalı ve kilitlenebilir kap; değerli metaller grubundadır.
- Talaşı ayrı kapta toplayın; kapaklı olması yağmur açısından önemli.
- Krom kaplı armatürleri ayrı biriktirin.
- Sökebiliyorsanız çelik ve plastik aksamı çıkarın.
- Bronz parçaları ayrı kutuya koyun.
Nereden Çıkar
Pirinç çıkışının yoğun olduğu alanlar: tesisat ve armatür imalatı, otomat tezgâhlı üretim (talaş), vana ve fittings üretimi, bina tesisatı yenileme, ısıtma sistemi değişimi.
Teslim Süreci
Talaşlı imalat yapan tesislerde periyodik alım uygundur; pirinç talaşı için ayrı kap kurulur. Tek seferlik partiler yerinden alım ile teslim alınır.
Bakırla ilgili ayrıntılar için bakır hurdası rehberine bakabilirsiniz. Fiyat, alaşım tipi ve temizlik durumuna göre keşif sonrasında yazılı olarak bildirilir.