Demir hurda satışında alıcı ile satıcı arasındaki en sık uyuşmazlık, malzemenin temiz mi kirli mi sayılacağıdır. Aynı stok sahasında yatan profil, sac, döküm ve karışık demir parçaları tek kalemde tartıldığında net değer düşer; ayrıştırıldığında ise her grubun saflık skoru ayrı okunur. Fiyatı belirleyen üç eksen vardır: tartımda dara ve yabancı madde payı, metal saflığı, güncel piyasa talebi. Bu yazıda fabrika, atölye ve şantiye stoklarında temiz-kirli ayrımını nasıl kuracağınızı, hangi parçaların hangi gruba gireceğini ve Bursa’daki endüstriyel teslimatta sürecin nasıl işlediğini adım adım anlatıyoruz.
Demir hurdada temiz ve kirli ne anlama gelir?
Sektörde temiz demir hurda, boya, yağ, beton, lastik, ahşap bağlantı veya başka metal alaşım içermeyen, tek cins çelik veya demir parçalardan oluşan stoktur. Profil, boru, sac levha, konstrüksiyon elemanı gibi parçalar kaynak dikişi dışında ek malzeme taşımıyorsa temiz sınıfına girer. Kirli demir hurda ise beton kalıntılı demir, yağlı talaş, motor bloğu, gömülü lastik veya plastik aksamlı makine parçası, boyalı ve kaplamalı sac karışımı gibi ek yük taşıyan malzemedir. Kirli gruba giren her kilogram, tartımda net metal oranını düşürür ve alıcı teklifini buna göre yazar.
Ayırımın amacı yalnızca görsel düzen değildir. Alıcı, stoku eritme veya haddeleme hattına almadan önce cüruf, yağ ve yabancı metal riskini hesaplar. Temiz stok daha kısa hazırlık süresi ister; kirli stok ek ayıklama ve bazen oksijenle kesim gerektirir. Bu fark, yazılı teklifte kalem kalem yansır. Dolayısıyla satış öncesi sahada yapılacak basit bir sınıflandırma, hem tartım netliğini hem de teklif netliğini yükseltir.
Temiz demir hurda örnekleri
- Kaynak dikişli ancak boyasız ve yağsız çelik profil, kutu profil, IPE ve NPI parçaları
- DKP, HRP ve soğuk haddelenmiş sac levha artıkları (yapışkan etiket ve streçten arındırılmış)
- Sökülmüş çelik konstrüksiyon elemanları; cıvata ve somun metal kalmış, lastik conta ayrılmış
- Üretim fireleri: delme, kesme ve freze sonrası çıkan tek cins çelik talaş ve parçalar (yağ emdirilmemiş)
- Şantiye iskele ve kalıp demiri; beton dökülmemiş veya fırçalanmış yüzeyli parçalar
Kirli demir hurda örnekleri
- Beton kalıntılı demir donatı, kalıp demiri ve ankraj parçaları
- Yağ, gres veya soğutma sıvısı emmiş talaş ve talaş topakları
- Motor, redüktör ve makine gövdeleri; lastik, plastik kapak ve bakır sargı hâlâ bağlıysa
- Boyalı, galvanizli veya kauçuk kaplı sac ve boru karışımları
- Karışık stok: demir, döküm, alüminyum ve paslanmazın aynı yığın içinde durduğu yığınlar
Fiyatı etkileyen üç faktör: tartım, saflık, piyasa
Temiz-kirli ayrımı tek başına fiyat üretmez; üç faktör birlikte okunur. Tartım, sahada veya tesiste yapılan net ağırlık ölçümüdür. Dara (konteyner, palet, sepet ağırlığı) düşülmeden yazılan brüt rakam, satıcı aleyhine sapma yaratır. Saflık, metal dışı ve alaşım dışı payın yüzdesidir. Piyasa, o haftanın demir-çelik hurda talebi, haddehane alım aralığı ve nakliye mesafesidir. Üçü birlikte teklifi şekillendirir; keşif sonrası yazılı teklif bu üç kalemi açıkça belirtir.
Tartımda dara ve yabancı madde payı
Yığın içindeki beton, lastik, ahşap takoz veya yağ emmiş talaş tartıya girer. Alıcı bu payı ya önceden ayıklatır ya da teklifte iskonto kalemi olarak yazar. Saha personeli yüklemeden önce kaba ayıklama yaparsa net metal oranı yükselir. Konteyner veya kamyon tartımında dara fişi işlemle birlikte tutulmalı; brüt-net farkı satıcı ve alıcı tarafından aynı anda görülmelidir. Bu adım vaat cümlesi değil, teslim akışının teknik parçasıdır.
Saflık skoru nasıl okunur?
Saflık, stokun tek cins çelik veya demir olup olmadığını gösterir. Paslanmaz, bakır veya alüminyum parçalar demir yığınına karışmışsa eritme hattında cüruf ve alaşım sapması riski doğar. Bu nedenle demir ve çelik hurdası stokunda paslanmaz flanş, bakır bar ve alüminyum döküm parçalar ayrı sepete alınır. Yağlı talaş ayrı konteynerde tutulur; kuru talaş ve parça hurda birleştirilmez. Saflık skoru yükseldikçe alıcı hazırlık maliyetini düşürür ve teklifi buna göre yazar.
Piyasa talebi ve stok zamanlaması
Demir-çelik hurda talebi haddehane ve dökümhane üretim planına bağlıdır. Stok sahasında aylarca bekleyen karışık yığın, hem pas ve yağ biriktirir hem de nakliye maliyeti stok değerine yaklaşır. Düzenli fire çıkan tesislerde periyodik hurda alımı programı kurulursa stok yaşlanmadan sevk edilir. Piyasa aralığı keşif günü not edilir; teklif o aralığa ve saha saflığına bağlanır. Kg fiyatı site genelinde yayınlanmaz; yalnızca keşif sonrası yazılı teklif kullanılır.
Sahada temiz-kirli ayrımı nasıl yapılır?
Ayırım, stok sahasının fiziksel düzeniyle başlar. Üç bölge yeterlidir: temiz demir-çelik, kirli demir (betonlu, yağlı, karışık) ve diğer metaller (paslanmaz, bakır, alüminyum, kablo). Forklift veya el arabası ile parça parça taşıma, yığın karışmasını önler. Büyük parçalarda oksijenle kesim veya soğuk kesim planı önceden çıkarılır; kesim artığı temiz gruba düşüyorsa hemen o alana alınır.
Adım adım saha ayrıştırma
- Stok envanteri çıkarın: profil, sac, döküm, talaş, makine gövdesi, donatı diye gruplayın.
- Görünür yabancı maddeyi ayırın: lastik, plastik kapak, ahşap takoz, beton parçası, ambalaj bandı.
- Yağlı talaşı kuru parçadan ayırın; yağlı grup ayrı konteynere gitsin.
- Paslanmaz flanş, bakır bar ve alüminyum dökümü demir yığınından çıkarın.
- Betonlu demiri fırçalayın veya kaba temizleyin; temizlenemeyenler kirli gruba kalsın.
- Her grubu etiketleyin: temiz çelik, kirli demir, diğer metal. Tartım ve yükleme bu etiketlere göre yapılsın.
Makine ve ekipman hurdasında özel not
Atölye ve fabrikada ömrünü tamamlayan tezgâh, pres ve konveyör gövdeleri çoğu zaman demir-çelik iskelet taşır; ancak motor, redüktör, kablo ve lastik aksam hâlâ bağlıdır. Bu durumda önce makine ve ekipman sökümü planlanır. Motor sargıları, bakır kablo ve paslanmaz bağlantılar ayrı toplanır; kalan çelik iskelet temiz gruba alınabilir. Söküm kendi ekibiyle yürütülürse iş güvenliği ve parça kaybı riski kontrol altında kalır. Söküm yapılmadan satılan bütün makine yığını, kirli ve karışık sınıfında değerlendirilir.
Bursa’da fabrika ve şantiye stoklarında uygulama
Bursa OSB, NOSAB, DOSAB, Hasanağa OSB, İnegöl OSB ve Kestel OSB hatlarında düzenli demir-çelik fire çıkan tesisler, stok sahasını üretim hattına yakın ama forklift dolaşımını bozmayan bir alanda tutar. Nilüfer ve Osmangazi’deki üretim tesislerinde temiz profil fireleri ile betonlu şantiye demiri aynı rampa ağzında birikirse tartım netliği bozulur. Bu yüzden Nilüfer hurda alımı ve Osmangazi hurda alımı taleplerinde keşif ekibi önce stok bölgelerini gezer, temiz-kirli sınırını yerinde işaretler.
Şantiye tarafında iskele, kalıp demiri ve çelik konstrüksiyon sökümü farklı zamanlarda biter. Yıkım sonrası betonlu demir ile boyasız profil aynı kamyona basılırsa tüm yük kirli sayılabilir. Şantiye hurdası sevkiyatında yükleme sırası: önce temiz profil ve sac, sonra betonlu demir, en son yağlı veya karışık parçalar olacak şekilde planlanır. Vinç ve konteyner ihtiyacı işin tonajına göre keşifte belirlenir; üretimi veya şantiye programını durdurmayan saat dilimi seçilir.
Fabrika tasfiyesinde hat sökümü ile stok boşaltma aynı sözleşmede yürüyebilir. Hat üzerindeki çelik platform, merdiven ve korkuluk temiz gruba; yağlı talaş konteynerleri ve motorlu üniteler kirli veya ayrıştırılacak gruba yazılır. Fabrika tasfiyesi kapsamında keşif, yazılı kapsam, söküm ve nakliye tek akışta bağlanır. Yerinden alım taleplerinde ise stok zaten ayrıştırılmışsa yükleme süresi kısalır; ayrıştırılmamışsa saha ekibi önce sınıflandırmayı tamamlar. Yerinden hurda alımı bu nedenle stok düzenine göre planlanır.
Satış öncesi kontrol listesi
Teslim gününden önce aşağıdaki maddeleri kontrol etmek, teklif ile saha gerçeğinin örtüşmesini sağlar. Liste uzundur; ancak her madde tartım veya saflık sapmasını azaltır.
- Stok üç bölgede mi duruyor: temiz demir-çelik, kirli demir, diğer metaller?
- Yağlı talaş ayrı konteynerde mi; kuru parça ile karışmamış mı?
- Paslanmaz, bakır ve alüminyum parçalar demir yığınından çıkarılmış mı?
- Betonlu demirde kaba temizlik yapıldı mı; yapılamayanlar etiketli mi?
- Konteyner veya sepet dara ağırlıkları biliniyor mu?
- Yükleme sırası ve vinç/forklift ihtiyacı keşif notuna işlendi mi?
- Teslim evrakı (irsaliye, tartım kaydı) için yetkili personel belirlendi mi?
Sıkça sorulan sorular
Temiz demir hurda ile kirli demir hurda aynı kamyona yüklenebilir mi?
Yüklenebilir; ancak alıcı tüm yükü kirli veya karışık sınıfında değerlendirme hakkını kullanır. Ayrı konteyner veya ayrı sefer, saflık skorunu korur ve teklif kalemlerini net tutar. Mümkünse temiz grup önce, kirli grup sonra sevk edilir.
Betonlu demir tamamen temizlenmeden satılır mı?
Evet. Beton payı tartımda ve saflık iskontosunda yansır. Kaba fırçalama veya çekiçle kırma net metal oranını yükseltir; tamamen temizlenemeyen parçalar kirli gruba yazılır. Keşif sonrası yazılı teklif bu payı açıkça belirtir.
Yağlı talaş ile kuru parça hurda birlikte mi değerlendirilir?
Hayır. Yağ emmiş talaş eritme öncesi ek işlem ister; kuru parça ve profil ile birleştirilmez. Yağlı grup ayrı konteynerde tutulur, tartımı ayrı yapılır. Bu ayrım saflık skorunu ve teklif netliğini korur.
Paslanmaz parça demir yığınına karışırsa ne olur?
Alaşım sapması riski doğar. Alıcı ya tüm yığını karışık sayar ya da paslanmazı ayıklayana kadar teklifi bekletir. Satış öncesi paslanmaz flanş, mil ve sacı ayrı sepete almak hem demir hem paslanmaz tarafının değerini korur.
Keşif sonrası teklif neye göre yazılır?
Saha tonaj tahmini, temiz-kirli oranı, dara planı, nakliye mesafesi ve o günkü piyasa aralığı birlikte okunur. Kg fiyatı genel listede yayınlanmaz; teklif keşif sonrası yazılı verilir. Kapsam söküm, konteyner veya vinç içeriyorsa bu kalemler teklifte ayrı satırda yer alır.
Doğruluk Metal ile demir hurda teslimatı
Doğruluk Metal, üretim tesisleri, atölyeler ve şantiyelerden metal hurda teslim alır. Keşif tesiste yapılır; kapsam, söküm ihtiyacı ve zaman planı yazılı teklife bağlanır. Söküm ve demontaj kendi ekibiyle yürütülür; araç, vinç ve konteyner işin tonajına göre planlanır. Tartım ve teslim evrakı işlemle birlikte düzenlenir. Bursa ilçelerinde ve OSB hatlarında stok boşaltma, üretimi durdurmayacak saat dilimine oturtulur.
Demir hurda stokunuzda temiz-kirli ayrımını sahada kurmak, tartım netliğini ve teklif şeffaflığını doğrudan etkiler. Stok envanterinizi çıkardıysanız veya fabrika-şantiye boşaltma planlıyorsanız keşif talebinizi iletebilirsiniz. İletişim: 0552 009 79 51 — https://www.dogrulukmetal.com.tr
