Fabrika, atölye veya şantiyeden metal hurda çıkarken tartım kadar evrak da süreci belirler. Yanlış veya eksik düzenlenen fatura ve sevk irsaliyesi sevkiyatı geciktirir, muhasebe kayıtlarını bozar ve teslim sorumluluğunu bulanıklaştırır. Bu yazıda hurda metal için fatura ile sevk irsaliyesinin hangi adımlarla hazırlandığını, hangi alanların net yazılması gerektiğini ve Bursa ilçelerinde saha pratiğinde neye dikkat edildiğini anlatıyoruz. Odak; abartılı vaat değil, tesiste uygulanabilir belge akışıdır.
Metin, üretim ve bakım ekiplerinin satın alma veya muhasebe birimiyle aynı dili konuşması için yazıldı. Keşif sonrası yazılı teklif, tartım, yükleme ve teslim evrakı bir bütün olarak ele alınır. Malzeme kapsamı yalnızca metal hurdadır; bakır, demir-çelik, alüminyum, paslanmaz, pirinç, kablo iletkeni, akü ve makine hurdası gibi kalemler için belge mantığı aynı çizgide ilerler.
Hurda metal satışında fatura ve sevk irsaliyesi ne işe yarar?
Sevk irsaliyesi, hurdanın bir adresten başka bir adrese taşındığını belgeleyen taşıma belgesidir. Fatura ise satış işleminin ticari kaydıdır; malzeme cinsi, miktar, birim ve bedel buraya işlenir. Endüstriyel hurda alımında bu iki belge çoğu zaman aynı iş günü içinde, tartım sonrası birbirini tamamlayacak şekilde düzenlenir.
Tesis tarafında belge, stoktan düşüm ve atık/hurda çıkış kaydı için referans olur. Alıcı tarafında ise teslim alma, stok girişi ve muhasebe fişi için temel oluşturur. Sorumluluk sınırı net olmalıdır: tartım sonucu net ağırlık belgede yazılır; dara, brüt ve net ayrımı fiş veya irsaliye ekinde izlenebilir tutulur. Fiyat rakamı bu sitede yayınlanmaz; bedel, keşif sonrası yazılı teklife ve o günkü tartım sonucuna bağlanır.
Periyodik çıkış yapan tesislerde belge şablonu sabitlenirse her sevkiyatta aynı alanlar doldurulur. Bu yaklaşım, periyodik hurda alımı programlarında hata oranını düşürür. Tek seferlik fabrika boşaltmalarında ise iş kapsamı, söküm ve sevkiyat planı teklifle birlikte yazılı hale getirilir.
Sevk irsaliyesi nasıl düzenlenir?
Sevk irsaliyesi, hurda yüklü araç sahadan çıkmadan önce hazır olmalıdır. e-İrsaliye kullanan firmalarda belge elektronik ortamda oluşturulur; fiziki irsaliye kullanan küçük ölçekli işlemlerde basılı form kullanılır. Her iki durumda da içeriğin doğruluğu tartım ve yükleme planına bağlıdır.
Sevk irsaliyesinde bulunması gereken temel alanlar
Aşağıdaki alanlar pratikte en sık kontrol edilenlerdir. Eksik bırakıldığında saha çıkışı veya gümrük/trafik denetiminde sorun çıkabilir; tesis içi muhasebe de aynı alanlara bakarak stok düşümü yapar.
- Gönderici unvan, adres, vergi dairesi ve vergi numarası
- Alıcı unvan, adres, vergi dairesi ve vergi numarası
- Sevk tarihi, sevk saati ve düzenleme zamanı
- Malzeme cinsi (örnek: karışık demir hurda, bakır kablo, 304 paslanmaz)
- Miktar birimi (kg veya ton) ve net ağırlık
- Araç plakası, şoför bilgisi ve yükleme adresi
- Teslim alınacak adres ve varsa konteyner/kamyon tipi notu
Malzeme tanımı genel “hurda” ifadesiyle bırakılmamalıdır. Demir ve çelik hurdası, bakır, alüminyum veya paslanmaz ayrı satırlarda yazıldığında hem tartım hem fatura eşleşmesi kolaylaşır. Karışık yükte ana gruplar ayrı kalem olarak gösterilir; saha ekibi yükleme sırasında bu ayrımı korur.
e-İrsaliye ile fiziki irsaliye arasındaki pratik fark
e-İrsaliye, düzenleme anında sisteme kaydolur ve taşıma sırasında elektronik olarak kontrol edilebilir. Fiziki irsaliyede nüsha sayısı ve imza-kaşe düzeni daha kritiktir; bir nüsha sürücüde, bir nüsha tesiste kalır. Bursa’daki büyük OSB tesislerinde e-belge kullanımı yaygındır; küçük atölyelerde hâlâ basılı form görülebilir. Hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın, tartım sonucu ile irsaliyedeki net kg aynı olmalıdır.
Yükleme adresi ile fatura adresi farklıysa bu ayrım belgede açık yazılır. Özellikle yerinden hurda alımı senaryosunda hurda Nilüfer’deki tesisten çıkar, fatura merkezi Osmangazi’de olabilir. Adres karışıklığı sonradan düzeltme faturası veya iade irsaliyesi üretir; ilk belgede netlik tercih edilir.
Fatura düzenleme adımları
Fatura, sevk irsaliyesindeki malzeme ve miktarla uyumlu olmalıdır. Endüstriyel hurdada fatura çoğu kez tartım tamamlandıktan sonra kesilir; çünkü net ağırlık önceden kesinleşmez. Keşifte verilen teklif, malzeme kalitesi ve tahmini tonajı kapsar; kesin bedel tartıma bağlanır.
Malzeme cinsi, saflık notu ve birim
Fatura satırında malzeme adı, birimi (kg) ve birim bedel yer alır. Saflık veya ayrıştırma durumu teklif şartnamesinde tanımlandıysa faturaya da aynı dil yansıtılır. Örneğin yağlı sac, temiz profil, motorlu demir veya soyulmuş bakır kablo gibi tanımlar tartım notuyla birlikte tutulur. Belirsiz “karışık metal” ifadesi hem fiyatlandırma hem de muhasebe sınıflandırmasını zorlaştırır.
Makine ve hat sökümlerinde hurda, söküm tamamlandıkça partilere ayrılabilir. Bu durumda her parti için ayrı sevk ve buna bağlı fatura satırı düzenlemek izlenebilirlik sağlar. Makine ve ekipman sökümü işlerinde demontaj planı ile belge planı birlikte çıkarılmalıdır; aksi halde aynı günde birden fazla araç çıkışında evrak karışır.
Vergi kimliği, e-Fatura ve muhasebe kaydı
Alıcı ve satıcı vergi numaraları karşılıklı doğrulanır. e-Fatura mükellefi firmalarda belge elektronik kesilir; e-Arşiv kullanan taraflarda farklı kanal devreye girer. Tesis muhasebesi, hurda satışını ilgili gelir veya stok hesabına işlerken fatura tarihini, irsaliye numarasını ve tartım fişi referansını birlikte arşivler. Bu üçlü (tartım fişi, sevk irsaliyesi, fatura) sonradan denetimde tek dosyada bulunmalıdır.
Ödeme şekli fatura üzerinde belirtilir; nakit veya havale tercihi sözleşme veya teklif metninde yazıldığı gibi uygulanır. Bu yazıda fiyat rakamı verilmez. Bedel, keşif sonrası yazılı teklif ve tartım neticesine göre belirlenir. Teslim evrakı işlemle birlikte düzenlenir; sonradan “hatırlatma” ile belge tamamlamak risklidir.
Bursa ilçelerinde pratik evrak ipuçları
Bursa’da hurda çıkışı ilçeye ve saha tipine göre farklı ritimde akar. OSB içi tesislerde güvenlik kaydı, araç randevusu ve tartım noktası sabittir. Şantiye ve yıkım sahalarında adres geçici, yükleme penceresi dardır. Aşağıdaki ipuçları, belge hazırlığını sahaya göre sadeleştirmek içindir.
Nilüfer, NOSAB ve DOSAB
Nilüfer ve çevresindeki organize sanayi bölgelerinde üretim hatları yoğun çalışır. Hurda çıkışı vardiya arasına veya haftalık bakım penceresine sığdırılır. Bu yüzden sevk irsaliyesi ve araç plakası bir gün önce taslak olarak hazırlanır; tartım sonrası net kg güncellenir. Nilüfer hurda alımı tarafında konteyner değişimli toplama yaygındır. Konteyner numarası irsaliye notuna yazılırsa hangi kasanın hangi faturaya bağlandığı izlenebilir kalır. DOSAB ve NOSAB girişlerinde güvenlik, irsaliye ve plaka eşleşmesini sık sorar; şoförde basılı veya mobil erişilebilir belge bulundurmak çıkışı hızlandırır.
Osmangazi ve Yıldırım sanayi kuşakları
Osmangazi’de dağınık atölye ve küçük imalat noktaları fazladır. Aynı gün içinde birden fazla adresten küçük tonaj toplanıyorsa her adres için ayrı sevk irsaliyesi düzenlemek karışıklığı önler. Tek irsaliyeye birden fazla yükleme adresi yazmak, sonradan stok düşümünde hata üretir. Osmangazi hurda alımı süreçlerinde muhasebe biriminin gün sonu fatura kesmesi yaygındır; tartım fişlerinin aynı gün teslim edilmesi fatura satırlarının doğru açılmasını sağlar. Yıldırım’da depo ve lojistik noktalarında yükleme alanı dar olabilir; araç tipi irsaliyede belirtilirse saha ekibi vinç veya forklift ihtiyacını önceden planlar.
İnegöl, Gemlik, Kestel ve Gürsu
İnegöl OSB ve mobilya-metal yan sanayi hattında profil, sac ve makine hurdası sık çıkar. Parti bazlı sökümlerde her makine grubu için ayrı tartım ve belge seti tercih edilir. Gemlik liman ve sanayi aksında ağır tonajlı çelik çıkışları görülür; brüt-dara-net ayrımı ve plaka bilgisi denetimde öne çıkar. Kestel OSB ve Gürsu’da orta ölçekli tesisler periyodik konteyner kullanır. Konteyner doluluk oranı ve boşaltma tarihi irsaliye notuna işlenirse bir sonraki randevu netleşir. İnegöl hurda alımı ve Gemlik hurda alımı hatlarında uzun mesafe seferlerinde sevk saati ile tahmini varış notu eklemek lojistik takibi kolaylaştırır.
Şantiye ve geçici sahalar
Şantiye hurdasında adres sık değişir, yükleme izni günlük alınır. Sevk irsaliyesinde şantiye adı, ada-parsel veya net yol tarifi yazılmalıdır. Şantiye hurdası işlerinde iskele demiri, kalıp demiri ve çelik konstrüksiyon parçaları ayrı kalemlerde listelenirse tartım ve fatura uyumu bozulmaz. Yıkım veya fabrika tasfiyesi projelerinde söküm takvimi ile belge takvimi aynı dosyada tutulur; hangi günde hangi parti çıktığı sonradan sorgulanabilir olur.
Teslim günü belge akışı nasıl ilerler?
Uygulanabilir bir akış şu sırayı izler. Önce keşif ve yazılı kapsam teklifi netleşir. Söküm veya toplama günü planlanır; vinç, konteyner veya kamyon ihtiyacı işin tonajına göre seçilir. Sahada yükleme yapılır, tartım alınır, net ağırlık sevk irsaliyesine işlenir. Fatura, tartım ve irsaliye ile eşleştirilerek düzenlenir. Tesis yetkilisi evrak kopyasını arşivler; alıcı tarafı kendi stok ve muhasebe kaydını açar.
Sorumluluk sınırları açık yazılmalıdır. Tartım hangi kantarda yapıldı, kim hazır bulundu, dara nasıl alındı gibi noktalar teklif veya tutanak satırında yer alır. Üretimi durdurmayan zaman planı, belgeyi “sonra tamamlarız” yaklaşımına itmemelidir; evrak yükleme anında kapanır. Kablo, paslanmaz veya bakır gibi ayrıştırılmış metaller ayrı satırda tutulursa hem kalite tanımı hem muhasebe hesabı sade kalır.
Araç hurdası, akü veya makine gövdesi gibi özel kalemlerde ek tanımlayıcı (şasi no, ekipman kodu, akü tipi) irsaliye açıklamasına eklenebilir. Bu, sonradan stoktan düşüm ve garanti/kayıt kapatma işlemlerini hızlandırır. Metal dışı atıklar bu sürecin parçası değildir; belge yalnızca metal hurda kalemlerini kapsar.
Sıkça sorulan sorular
Hurda metal sevk irsaliyesi olmadan taşınabilir mi?
Ticari nitelikli metal hurda sevkiyatında sevk irsaliyesi düzenlenmesi beklenir. Belgesiz taşıma hem yolda kontrol riski yaratır hem de tesis stok kaydını bozar. Tartım sonrası net kg ile irsaliye aynı iş günü kapatılmalıdır.
Fatura mı önce kesilir, sevk irsaliyesi mi?
Pratikte sevk irsaliyesi yükleme ve taşıma için önce hazırlanır; fatura net tartıma bağlandığı için çoğu kez hemen ardından veya aynı gün içinde kesilir. e-Belge kullanan firmalarda sıra, kullanılan yazılımın akışına göre ayarlanır ama miktar tutarlılığı bozulmaz.
Aynı günde birden fazla adresten hurda toplanırsa tek fatura yeterli midir?
Fatura birleştirilebilir; ancak sevk irsaliyesi her yükleme adresi ve her sefer için ayrı düzenlenmelidir. Aksi halde hangi partinin hangi kantardan geçtiği izlenemez. Özellikle Osmangazi ve Yıldırım’daki dağınık atölye turlarında adres bazlı irsaliye tercih edilir.
Konteyner hizmetinde evrak nasıl işler?
Konteyner bırakma ve alma anları ayrı not edilir. Dolu konteyner sahadan çıkarken sevk irsaliyesi ve tartım devreye girer. Konteyner numarası belgeye yazılırsa periyodik programlarda hangi kasanın hangi faturaya bağlandığı net kalır.
Bursa OSB girişlerinde hangi belge sorulur?
Araç plakası, sürücü kimliği ve sevk irsaliyesi en sık kontrol edilen setdir. Bazı bölgelerde iş emri veya ziyaretçi kaydı da istenir. e-İrsaliye kullanılıyorsa şoförün belgeyi mobil ortamda gösterebilmesi çıkışı hızlandırır.
Sonraki adım
Tesisinizde metal hurda çıkışı planlıyorsanız önce malzeme cinsini, tahmini tonajı ve yükleme adresini netleştirin. Keşif sahada yapılır; kapsam, söküm ihtiyacı, araç-konteyner planı ve belge akışı yazılı teklife bağlanır. Fatura ve sevk irsaliyesi bu planın parçası olarak, tartımla birlikte kapatılır.
Bursa’da Nilüfer, Osmangazi, İnegöl, Gemlik, Kestel ve diğer ilçelerdeki üretim tesisleri, atölyeler ve şantiyeler için süreç aynı omurgada ilerler: keşif, yazılı teklif, kontrollü yükleme, tartım ve teslim evrakı. Detaylı değerlendirme için Doğruluk Metal ile iletişime geçebilir, işin kapsamını yerinde netleştirebilirsiniz. Telefon: 0552 009 79 51 — web: https://www.dogrulukmetal.com.tr
