Metal hurda satışı keşif ve teklifle başlar; işin fiilen kapanması ise nakliye belgelerinin eksiksiz düzenlenmesiyle olur. Fabrika, atölye veya şantiyeden çıkan demir, çelik, bakır, alüminyum, paslanmaz veya kablo hurdası araca yüklendiğinde sevk kaydı, tarafların kimliği ve malzeme tanımı aynı satırda net olmalıdır. Belgeler sonraya bırakıldığında tartım farkı, kapıda iade veya ödeme gecikmesi doğar. Bu yazı, metal hurda nakliyesinde hangi belgelerin zorunlu olduğunu ve okuyucuların en sık yaptığı üç hatayı somut adımlarla düzeltmeyi amaçlar.
Kapsam yalnızca metal hurdadır. Plastik, cam, kağıt veya organik atık taşıma rejimleri buraya dahil edilmez. Süreç, yerinden hurda alımı veya tesis içi demontaj sonrası sevkiyatta da aynı belge mantığıyla ilerler.
Metal hurda nakliyesinde zorunlu belgeler nelerdir?
Endüstriyel metal hurda sevkiyatında belge seti, satan tarafın tüzel kişilik yapısına ve alıcının teslim alma yöntemine göre şekillenir. Pratikte en sık kullanılan omurga şunlardır: sevk irsaliyesi (veya e-irsaliye), fatura (veya e-fatura), tartım sonucu ve teslim tutanağı. Araç plakası, sürücü bilgisi ve yükleme adresi bu kayıtlara bağlanır. Malzeme cinsi de genel “hurda” ifadesinden çıkarılarak demir-çelik, bakır, alüminyum, paslanmaz, kablo gibi sınıflara ayrılır.
Keşif sonrası yazılı teklif kabul edildiğinde, hangi tarafın hangi belgeyi ne zaman üreteceği sözleşmede netleştirilir. Doğruluk Metal tarafında söküm, yükleme ve nakliye aynı iş planına bağlandığında belge akışı da tek hat üzerinden yürür. Fabrika tasfiyesi gibi çok kalemli işlerde her parti için ayrı sevk kaydı tutulması, stok takibini sadeleştirir. Ayrıntılı süreç için fabrika tasfiyesi hizmet adımlarına bakılabilir.
Sevk irsaliyesi ve fatura uyumu
Sevk irsaliyesi, malın fiilen yola çıktığını gösteren taşıma belgesidir. Fatura ise ticari bedeli ve vergi kaydını taşır. İkisinde de satıcı unvanı, vergi kimlik numarası, alıcı bilgisi, malzeme tanımı, miktar birimi ve tarih aynı mantıkla yazılmalıdır. Miktar sahada tartımla netleşiyorsa irsaliyede önce tahmini çıkış, teslimde net kg ile kapanış yapılır; fark satırları tutanakla açıklanır. Fatura-irsaliye satırları birbirini çürütürse alıcı depo girişi yapamaz.
Tartım kaydı ve teslim tutanağı
Tartım, işlem akışının bir adımıdır. Net ağırlık, dara ve brüt değerler sevk kaydıyla ilişkilendirilir. Teslim tutanağında yükleme yeri, araç plakası, malzeme listesi, tartım sonucu ve imza yetkilileri yer alır. Bu tutanak, sonradan çıkan tonaj itirazlarında referans olur. Periyodik çıkış yapan tesislerde aynı formatın tekrarlanması, muhasebe kapanışını hızlandırır; bu model periyodik hurda alımı planlarında sık kullanılır.
Yetki ve saha imza düzeni
Hurda teslimini imzalayan kişi, satıcı firmada yetkili olmalıdır. Bakım şefi, depo sorumlusu veya satın alma yetkilisinden hangisinin imza atacağı önceden yazılır. Yetkisiz imza, sonradan “bu sevk bize ait değil” itirazına zemin hazırlar. Araç sürücüsünün kimlik ve plaka bilgisi de sevk kaydına işlenir. Şantiye çıkışlarında yükleme alanı ve güvenlik noktasının onayı ayrı satır olarak eklenebilir; şantiye hurdası sevkiyatlarında bu adım sık gerekir.
Okuyucuların en sık yaptığı 3 belge hatası
Aşağıdaki üç hata, metal hurda nakliyesinde en çok gecikme ve uyuşmazlık üretir. Her birinin düzeltilmesi için somut kontrol adımı vardır. Hatalar bilinçli dolandırıcılık iddiası değil; saha pratiğinde tekrar eden süreç boşluklarıdır.
Hata 1: Önce yükle, belgeyi sonra tamamla yaklaşımı
En yaygın hata, aracın dolmasını beklemek ve sevk kaydını yolda veya varışta doldurmaktır. Bu durumda malzeme tanımı genelleşir, plaka yanlış yazılır veya tarih-saat sapar. Kapıda belge eksikliği tespit edilirse yük geri dönebilir. Doğru sıra şudur: keşif ve yazılı teklif, malzeme listesinin kilitlenmesi, irsaliye/fatura taslağının hazırlanması, sonra yükleme. Yükleme bittikten sonra yalnızca tartım net kg’si ve fiili adet güncellenir; sıfırdan belge yazılmaz.
Pratik kontrol: Araç sahaya girmeden en az bir iş günü önce satıcı unvanı, vergi no, teslim adresi ve malzeme kalemleri alıcıya yazılı iletilir. Eksik satır varsa yükleme başlamaz. Bu kural, makine sökümü sonrası çıkan karışık metal partilerinde özellikle işe yarar; parçalar makine ve ekipman sökümü planına göre gruplanıp belgeye o gruplarla işlenir.
Hata 2: Tonaj ve malzeme tanımını yaklaşık bırakmak
İkinci hata, “yaklaşık 8 ton demir” gibi yuvarlak ifadelerle sevk kaydı açmaktır. Gerçek tartım 7,2 ton çıktığında fatura, stok ve ödeme satırları bozulur. Karışık yüklerde bakır, alüminyum ve demir aynı satırda “metal hurda” diye yazılırsa alıcı ayırım yapmak zorunda kalır; fiyat ve net ağırlık tartışması büyür. Belgede her metal grubu ayrı satır olmalı, mümkünse stok sahasında ön ayırım yapılmalıdır.
Düzeltme adımı: Yükleme listesinde kalem bazlı tahmini kg yazılır; tartım sonrası net kg aynı kalem kodlarıyla güncellenir. DKP sac, profil, talaş, döküm parçası gibi fiziksel haller de not edilir çünkü işlenebilirlik ve hacim farklıdır. Demir ve çelik hurdası ile bakır veya paslanmaz aynı partide çıkıyorsa karışık tek satır kullanılmaz. Fark yüzde bandı sözleşmede yazılmışsa tutanakta bu banda atıf yapılır.
Hata 3: İmza ve yetki zincirini belirsiz bırakmak
Üçüncü hata, “kim imzalarsa imzalasın” alışkanlığıdır. Gece vardiyasında yüklenen hurdayı yetkisiz operatör imzalayınca, muhasebe kaydı reddedilebilir. Alıcı tarafında da depo girişi yapan kişi ile fatura muhatabı farklıysa zincir kopar. Çözüm, sevk gününden önce imza yetkilisi listesini karşılıklı paylaşmaktır. Liste unvan, ad-soyad ve iletişim içerir.
Ayrıca araç plakası değiştiğinde sevk kaydı güncellenmeden yola çıkılmamalıdır. Vinçli yükleme veya konteyner değişiminde plaka-konteyner eşlemesi tutanağa eklenir. Bu disiplin, Nilüfer ve Osmangazi’deki OSB tesislerinde çok partili çıkışlarda stok kaybını azaltır.
Teslim ve sevkiyat öncesi belge kontrol listesi
Aşağıdaki liste, yükleme sabahı 10 dakikada tarama amaçlıdır. Her madde “var / yok / eksik bilgi” diye işaretlenir. Eksik madde kapanmadan araç çıkışı verilmez.
- Satıcı unvanı, vergi kimlik numarası ve açık adresi sevk kaydında doğru mu?
- Alıcı unvanı ve teslim adresi teklif metniyle birebir aynı mı?
- Malzeme kalemleri metal türüne göre ayrılmış mı; genel “hurda” satırı var mı?
- Tahmini kg ile tartım planı tanımlı mı; net kg nasıl güncellenecek?
- Araç plakası, sürücü adı ve iletişim sevk formunda yazılı mı?
- İmza yetkilisi sahada hazır mı; vekâlet veya iç yazı gerekiyorsa eklendi mi?
- Fatura zamanlaması (sevkle birlikte / teslim sonrası) yazılı teklifte net mi?
- Şantiye veya OSB güvenlik çıkış fişi isteniyorsa kopyası dosyada mı?
Liste sade tutulmalıdır. Gereksiz ek formlar süreci uzatır; zorunlu satırlar ise atlanmamalıdır. Konteynerli toplama modelinde konteyner numarası da sevk satırına eklenir. Bu model için hurda konteyner hizmeti planlaması referans alınabilir.
Bursa sanayi bölgelerinde nakliye evrakı pratiği
Bursa’da metal hurda çıkışı yoğun olarak Bursa OSB, NOSAB, DOSAB, Hasanağa OSB, İnegöl OSB ve Kestel OSB hatlarında görülür. Bu bölgelerde güvenlik kapısı, tartım noktası ve depo girişi ayrı kontroller yapar. Plaka ile irsaliye uyuşmazlığı veya imza eksikliği, kuyrukta beklemeye yol açar. Nilüfer ve Osmangazi’deki tesislerde vardiya değişimine denk gelen yüklemelerde yetkili kişi listesinin önceden paylaşılması gecikmeyi keser.
İnegöl mobilya yan sanayi ve metal işleme atölyelerinde fire sac ve profil çıkışı düzenlidir; periyodik sevk günü sabitlenirse belge şablonları da sabitleşir. Gemlik ve Mudanya aksında liman ve lojistik bağlantılı tesislerde araç bekleme maliyeti yüksektir; bu yüzden sevk kaydı yüklemeden önce kilitlenir. Yerel hizmet planı için Nilüfer hurda alımı ve Osmangazi hurda alımı sayfalarındaki süreç adımlarıyla saha planı hizalanabilir.
Şantiye yıkımında ise envanter listesi sevk belgesinin omurgasıdır. İskele, kalıp demiri, makine gövdesi ve kablo grupları ayrı satır yazılmadan karışık yüklenirse varışta ayırım süresi uzar. Envanter keşifte çıkarılır, söküm sırasında güncellenir, sevk günü kilitlenir. Zaman planı üretimi veya saha trafiğini durdurmayacak şekilde kurulur; belge imzası da bu pencereye sığdırılır.
Belge akışında tarafların sorumluluk sınırı
Sorumluluk sınırı yazılı teklifte netleşmezse her gecikme “karşı tarafın işi” diye yoruma açılır. Pratik ayrım şöyledir: satıcı, malzeme tanımı, yetkili imza ve saha erişimini sağlar; taşıma ve alım tarafı araç, tartım organizasyonu ve kendi depo giriş kaydını yürütür. Söküm ve kesim aynı firmada toplanıyorsa bu adımlar tek iş emrinde birleşir. Sınır net olduğunda “belge kimde kaldı” tartışması kısalır.
Ödeme konusu belge kapanışına bağlanır. Fiyat rakamı bu metinde yer almaz; bedel keşif sonrası yazılı teklifle belirlenir. Ödeme yöntemi ve vadesi de teklif satırında yazılır. Belge seti tamamlanmadan bedel tartışmasına girmek, hem satıcı hem alıcı tarafında muhasebe riski üretir.
Sıkça sorulan sorular
Metal hurda nakliyesinde sevk irsaliyesi olmadan araç çıkabilir mi?
Ticari metal hurda sevkiyatında sevk kaydı olmadan çıkış, hem stok hem yol kontrolü açısından risklidir. Araç dolsa bile sevk taslağı yükleme öncesi hazırlanmalı, tartım sonrası net kg ile kapatılmalıdır. “Sonra düzenleriz” yaklaşımı en sık hatanın kaynağıdır.
Fatura ile irsaliyedeki kg farklı olursa ne yapılır?
Fark, tartım tutanağı ve açıklama satırıyla kapatılır. Tahmini çıkış ile net tartım arasında sapma varsa fatura net kg üzerinden güncellenir. Kalem bazlı yazım, hangi metal grubunda fark doğduğunu gösterir. Yuvarlak tek satır farkı büyütür.
Karışık demir, bakır ve alüminyum aynı irsaliyede nasıl yazılır?
Her metal türü ayrı satır olmalıdır. Mümkünse sahada ön ayırım yapılır; ayırılamayan parçalar “karışık metal – ayırım varışta” notuyla belirtilir. Tek satır “hurda metal” ifadesi teslim ve bedel tartışmasını uzatır.
Şantiye hurdasında güvenlik çıkış belgesi zorunlu mudur?
Birçok şantiye ve OSB sahasında güvenlik, sevk kaydı ve plaka eşlemesi ister. Zorunluluk saha yönetimine göre değişir; yükleme planı yapılırken saha yetkilisine sorulup istenen form dosyaya eklenir. Bu adım atlanırsa araç kapıda bekler.
Yetkili imza listesi yoksa teslim geçerli sayılır mı?
Pratikte imza atılmış olsa bile yetkisiz kişi kaydı sonradan itiraz konusu olur. Sevk gününden önce satıcı firmadan imza yetkilisi yazılı bildirilmelidir. Gece vardiyası yüklemelerinde bu liste özellikle kritiktir.
Sonuç ve iletişim
Metal hurda nakliyesinde zorunlu belgeler; sevk irsaliyesi, fatura, tartım kaydı ve yetkili teslim tutanağı etrafında toplanır. En sık üç hata ise belgeyi yüke ertelemek, tonaj-malzeme tanımını yaklaşık bırakmak ve imza yetkisini belirsiz tutmaktır. Bu üç boşluk kapatıldığında sevkiyat, tartım ve muhasebe aynı hatta ilerler.
Tesisinizde demontaj, periyodik metal fire veya tek seferlik stok boşaltma planlıyorsanız önce keşif ve yazılı kapsam netleştirilir; belge seti de bu kapsama bağlanır. Bursa ve ilçelerindeki üretim tesisleri, atölyeler ve şantiyeler için süreç adımlarını görüşmek üzere 0552 009 79 51 numarasından Doğruluk Metal ile iletişime geçebilir veya https://www.dogrulukmetal.com.tr üzerinden keşif formu bırakabilirsiniz. Fiyat, keşif sonrası yazılı teklifle iletilir.
