Fabrika, atölye veya şantiyede biriken metal hurdayı satarken yalnızca telefonda konuşulan rakam yetmez. Tartım yeri, malzeme tanımı, söküm sınırı ve ödeme şekli yazılı olarak netleşmezse taraflar arasında uyuşmazlık çıkması kolaylaşır. Özellikle endüstriyel tonajlarda sahte tartım, yetkisiz teslimat ve eksik malzeme tanımı gibi riskler doğrudan nakit kaybına yol açar. Bu yazıda metal hurda alım sözleşmesinin hangi maddeleri kapsaması gerektiğini, güvenli satış açısından adım adım ele alıyoruz.
Amaç, abartılı vaatler sunmak değil; satıcı tarafın (tesis, şantiye veya atölye) imza atmadan önce hangi başlıkları kontrol etmesi gerektiğini somutlaştırmaktır. Doğruluk Metal olarak yerinden hurda alımı ve tesis bazlı işlerde kapsamı keşif sonrası yazılı teklife bağlarız. Aşağıdaki madde listesi de aynı yaklaşımla, süreç ve sorumluluk sınırına odaklanır.
Metal hurda alım sözleşmesi neden yazılı olmalı?
Sözlü mutabakat, küçük ve homojen bir yığın için yeterli görünebilir. Ancak bakır, paslanmaz, demir-çelik ve kablo gibi kalitelerin karıştığı, söküm gerektiren veya konteynerle toplanan işlerde kapsam hızla büyür. Yazılı metin; hangi malzemenin dahil olduğunu, tartımın nerede yapılacağını, nakliye ve yükleme sorumluluğunu ve ödeme koşulunu tek belgede toplar.
Yazılı sözleşme aynı zamanda yetki sorununu çözer. Tesis müdürü, bakım şefi veya satın alma sorumlusu imza atıyorsa, firmanın unvanı, vergi kimliği ve yetkili imza sahibi açık yazılmalıdır. Aksi halde hurda yüklendikten sonra 'ben yetkili değildim' itirazı gelebilir. Bu durum hem satıcı hem alıcı için zaman kaybı üretir.
Güvenli satış açısından sözleşme, dolandırıcılık ve sahte tartım riskine karşı bir kontrol listesi gibi çalışır. Aşağıdaki başlıklar eksik kaldığında risk yükselir: malzeme tanımı, tartım yöntemi, dara hesabı, ödeme zamanı, sevk evrakı ve iade/uyuşmazlık yolu.
Tarafların kimlik, yetki ve iletişim maddeleri
İlk blok, kimden kime satış yapıldığını netleştirir. Bu bölüm kısa tutulabilir; fakat eksik bırakılmamalıdır.
Satıcı tarafında yazılması gerekenler
Satıcı unvanı, vergi dairesi ve numarası, açık adresi ve yetkili kişinin adı soyadı yazılır. Şantiye işlerinde ana yüklenici ile taşeron ayrımı önemlidir. Hurda, ana firmanın malıysa yetki belgesi veya imza sirküleri talep edilmesi olağandır. Kişisel satıcıysa kimlik ve iletişim bilgisi yeterlidir; endüstriyel satışta ise kurumsal kimlik şarttır.
Alıcı tarafında doğrulanması gerekenler
Alıcı unvanı, açık adresi, yetkili kişi ve iletişim kanalı yazılır. Araç plakası ve sürücü bilgisi sevk anında ayrıca kayda geçirilir. Sözleşmede 'teslim alacak kişi' ile 'ödeme yapacak kişi' farklı olabilir; bu ayrım belirtilmezse sahada karışıklık çıkar. Bursa'da Nilüfer hurda alımı veya OSB sahalarında çalışan ekiplerde araç ve ekip bilgisinin önceden netleşmesi yükleme süresini kısaltır.
Malzeme tanımı ve iş kapsamı maddeleri
Sözleşmenin omurgası malzeme tanımıdır. 'Hurda metal' demek yetmez. Demir-çelik, bakır, alüminyum, paslanmaz, pirinç, kablo ve akü gibi kalemler ayrı satırda tanımlanır. Karışık yığın varsa saflık beklentisi ve ayıklama sorumluluğu yazılır. Metal dışı aksamın (plastik kapak, lastik, ahşap palet vb.) tartıma dahil edilmeyeceği açıkça belirtilmelidir; aksi halde net ağırlık tartışması doğar.
Hurda türü, saflık ve karışım oranı
Örnek: bakır hurdada emaye, yağlı veya oksitli ayrımı; paslanmazda 304/316 ayrımı; demir-çelikte sac, profil, döküm ve talaş ayrımı. Kablo hurdasında iletken tipi ve izolasyon durumu fiyat ve tartım sonucunu etkiler. Bu ayrımlar sözleşme ekinde liste olarak verilebilir. Kalite tanımı net değilse alıcı sahada yeniden sınıflandırma yapar; satıcı da sürpriz fiyat farkıyla karşılaşır. Detaylı malzeme hazırlığı için bakır hurdası ve demir ve çelik hurdası sayfalarındaki sınıflandırma mantığı referans alınabilir.
Söküm, demontaj ve yükleme sınırı
Makine sökümü, hat demontajı veya çelik konstrüksiyon işi varsa kapsam ayrı madde olmalıdır. Kim söküyor, oksijenle kesim var mı, vinç ve platform kim sağlıyor, üretim duruşu nasıl planlanıyor? Bu sorular yanıtlanmadan imza atmak risklidir. Makine ve ekipman sökümü veya fabrika tasfiyesi gibi işlerde keşif sonrası yazılı teklif; hangi ekipmanın dahil, hangisinin hariç olduğunu satır satır gösterir.
Yükleme sorumluluğu da aynı başlıkta çözülür. Forklift, manitou veya vinç kimin? Yükleme süresi ne kadar? Şantiye sahasında güvenlik kuralları kime ait? Bu maddeler net değilse iş kazası veya gecikme halinde sorumluluk bulanık kalır.
Tartım yöntemi ve sahte tartım riskine karşı maddeler
Güvenli satışın en kritik başlığı tartımdır. Sözleşme, tartımın nerede, hangi yöntemle ve hangi kayıtla yapılacağını yazmalıdır. 'Sonra bakarız' yaklaşımı, özellikle karışık metal ve yüksek tonajda uyuşmazlık üretir.
Tartım yeri, dara ve net ağırlık
Tartım tesis kantarı, alıcı sahası veya seyyar sistemle yapılabilir. Önemli olan yöntemin peşinen yazılmasıdır. Araç dara ağırlığı, konteyner dara ağırlığı ve net malzeme ağırlığı ayrı satırda okunmalıdır. Birden fazla sefer varsa her sefer için tartım kaydı tutulur. Konteynerli periyodik toplama işlerinde dolum ve boşaltım dara hesabı önceden tarif edilmelidir; aksi halde konteyner ağırlığı malzeme zannedilir.
Hurda konteyner hizmeti kullanılıyorsa konteyner hacmi, tahmini dolum süresi ve boşaltım noktası da sözleşmeye eklenir. Bu, lojistik planı kadar tartım planını da netleştirir.
Dolandırıcılık ve sahte tartım uyarıları
Sahada karşılaşılan riskler genelde üç grupta toplanır. Birincisi, tartım kaydının satıcıya verilmemesi veya yalnızca sözlü net kg bildirilmesi. İkincisi, dara değerinin şişirilmesi veya araçta gizli ek yük ile net ağırlığın düşürülmesi. Üçüncüsü, malzeme kalitesinin sahada tek taraflı değiştirilmesi (örneğin bakırın 'karışık' sayılması) ve fiyatın sonradan revize edilmesi. Bu riskler yazılı tartım ve sınıflandırma maddesi olmadan artar.
Pratik koruma adımları şunlardır:
- Tartım kaydının bir kopyasının satıcıda kalması ve işlem dosyasına eklenmesi.
- Dara ve net ağırlığın aynı belgede, okunaklı şekilde yer alması.
- Karışık yığında ayıklama ve sınıflandırma kuralının peşinen yazılması.
- Yetkisiz kişinin malzeme teslim etmesinin yasaklanması; teslim listesinde imza satırı bulunması.
- Ödeme ile tartım kaydının eşleştirilmesi; kayıtsız ödeme yapılmaması.
Bu maddeler abartılı bir güvenlik söylemi değil, iş akışının teknik parçasıdır. Satıcı, tartım ve teslim kaydını muhasebe dosyasında fatura veya sevk irsaliyesiyle birlikte saklamalıdır. Kayıt yoksa uyuşmazlıkta ispat yükü ağırlaşır.
Fiyat, ödeme, nakliye ve evrak maddeleri
Fiyat konusu sözleşmede 'keşif sonrası yazılı teklif' esasına bağlanmalıdır. Site genelinde kg fiyatı yayınlanmaz; çünkü saflık, söküm maliyeti, tonaj ve lojistik mesafe işe göre değişir. Yazılı teklifte malzeme satırları, varsayımlar (örneğin temiz bakır, demonte makine gövdesi) ve geçerlilik süresi yer alır. Geçerlilik süresi dolunca yeniden keşif veya güncelleme gerekir.
Ödeme koşulu ve zamanı
Ödeme nakit, havale veya firma politikasına uygun başka bir yöntemle yapılabilir. Kritik olan, ödeme zamanının tartım ve teslim tamamlanmasına bağlanmasıdır. Kısmi sevkiyatlarda her sefer için ayrı mutabakat satırı açılabilir. Periyodik programlarda ay sonu mutabakat da mümkündür; ancak bu model periyodik hurda alımı gibi düzenli çıkışlarda, önceden tanımlı tartım ve sevk kuralıyla çalışır.
Nakliye, sevk ve teslim evrakı
Nakliye kimin sorumluluğunda? Araç tonaj sınırı nedir? Yük bağlama ve iş güvenliği kuralı kime ait? Bu sorular sözleşmede yanıt bulmalıdır. Sevk irsaliyesi, tartım kaydı ve varsa söküm tutanağı işlem dosyasında bir arada tutulur. Fabrika veya şantiye çıkışında güvenlik kaydı da eklenirse yetkisiz araç girişi engellenir. Şantiye hurdası işlerinde saha giriş-çıkış saatleri ve yükleme noktası ayrıca yazılmalıdır.
Bursa'da endüstriyel hurda satışında sözleşme pratiği
Bursa'da metal hurda hareketi yoğun olarak Bursa OSB, NOSAB, DOSAB, Hasanağa OSB, İnegöl OSB ve Kestel OSB hatlarında görülür. Bu bölgelerde üretim fireleri, hat demontajı ve periyodik konteyner toplama aynı hafta içinde üst üste binebilir. Sözleşme pratiği bu yüzden 'tek seferlik yükleme' ile 'programlı toplama'yu ayırmalıdır.
Nilüfer, Osmangazi, Yıldırım, Gürsu, Kestel, Gemlik ve İnegöl gibi ilçelerde saha koşulları farklıdır. OSB içi dar koridorlarda vinç manevrası kısıtlı olabilir; liman ve sanayi aksında ise ağır nakliye planı öne çıkar. Sözleşmede araç tipi, yükleme penceresi ve güvenlik prosedürü yerel şartlara göre yazılmalıdır. İnegöl hurda alımı veya Gemlik hurda alımı gibi ilçe bazlı işlerde mesafe ve sefer sayısı teklifi etkiler; bu varsayımlar yazılı metinde yer almalıdır.
Doğruluk Metal, Minareliçavuş Mah. Sanayi Cad. No:47 Nilüfer / Bursa adresinden hareketle keşif, söküm, tartım ve nakliyeyi tek sözleşme altında planlar. Süreç şöyle işler: sahada keşif, malzeme ve ekipman envanteri, yazılı kapsam ve teklif, onay sonrası söküm/yükleme, tartım ve teslim evrakı, ödeme. Bu sıra, hem satıcının üretim planını hem de alıcının lojistik planını korur.
Sözleşmeye eklenmesi gereken kontrol listesi
İmza öncesi aşağıdaki maddeleri tek tek işaretleyin. Eksik satır varsa teklifi revize ettirin.
- Tarafların unvan, vergi ve yetkili imza bilgileri
- Malzeme türleri, saflık varsayımları ve hariç tutulan aksam
- Söküm, kesim, vinç ve konteyner sorumluluk sınırı
- Tartım yeri, dara hesabı ve kayıt kopyası kuralı
- Fiyatın keşif sonrası yazılı teklife bağlanması ve geçerlilik süresi
- Ödeme yöntemi ve tartım-teslim ile ilişkilendirilmiş ödeme zamanı
- Nakliye, sevk irsaliyesi ve saha giriş-çıkış kuralı
- Uyuşmazlık halinde yeniden tartım veya yeniden sınıflandırma yolu
- İş güvenliği ve saha kurallarına uyum maddesi
Bu liste, 'güven'e dayalı satış yerine kayıtlı ve ölçülebilir bir iş modeli kurar. Özellikle yüksek bakır veya paslanmaz tonajında, tek satırlık belirsizlik ciddi tutar farkı üretebilir.
Sıkça sorulan sorular
Metal hurda satışı için sözleşme zorunlu mu?
Kanuni zorunluluk her ölçekte aynı biçimde tarif edilmez; ancak endüstriyel tonaj, söküm ve nakliye içeren işlerde yazılı kapsam fiilen zorunlu hale gelir. Yazısız iş, tartım ve ödeme uyuşmazlığında ispatı zorlaştırır. Tesis ve şantiye satışlarında yazılı teklif ve teslim kaydı standart kabul edilmelidir.
Sahte tartım şüphesinde ne yapılmalı?
Önce tartım kaydını ve dara satırını isteyin. Kayıt yoksa veya dara mantıksızsa yüklemeyi durdurun. Yeniden tartım maddesi sözleşmede varsa bu maddeyi işleterek ikinci tartıma gidin. Ödeme, tartım mutabakatı tamamlanmadan yapılmamalıdır. Yetkisiz kişiye teslim verilmişse güvenlik kaydı ve sevk listesiyle zincir yeniden kurulur.
Karışık metal yığını sözleşmede nasıl tanımlanır?
Karışık yığın tek satır 'metal hurda' diye yazılmamalıdır. Ana gruplar (demir-çelik, alüminyum, bakır, paslanmaz, kablo) ayrı satırda listelenir. Ayıklama kim tarafından yapılacaksa yazılır. Ayıklama alıcıya bırakılıyorsa sınıflandırma kuralı ve itiraz süresi belirtilir. Aksi halde net kg ve kalite tartışması kaçınılmaz olur.
Fiyat sözleşmede sabit rakam olarak mı yazılmalı?
Sabit kg rakamı yazmak yerine keşif sonrası yazılı teklif ve varsayımlar tercih edilir. Piyasa ve saflık değişken olduğu için teklifte geçerlilik süresi, malzeme varsayımları ve kapsam dışı işler belirtilir. Söküm veya ek vinç ihtiyacı sonradan çıkarsa ek protokol açılır. Bu yöntem sürpriz maliyetleri azaltır.
Periyodik toplama işlerinde sözleşme nasıl kurulur?
Periyodik modelde tek seferlik yükleme maddeleri yetmez. Toplama sıklığı, konteyner hacmi, dolum bildirimi, tartım periyodu ve ay içi mutabakat kuralı yazılır. Her seferin tartım kaydı arşivlenir. Program değişince yazılı revizyon yapılır. Bu yapı, üretim firelerinin düzenli boşaltılmasını ve kayıt bütünlüğünü birlikte sağlar.
Güvenli satış için sonraki adım
Metal hurda alım sözleşmesi; kimlik, malzeme, tartım, söküm, nakliye ve ödeme başlıklarını tek metinde birleştirir. Sahte tartım ve yetkisiz teslimat riski, bu başlıklar boş bırakıldığında büyür. İmza atmadan önce tartım kaydı, dara hesabı, kapsam sınırı ve yazılı teklif satırlarını kontrol edin.
Tesisinizde veya şantiyenizde metal hurda satışı planlıyorsanız keşif talebinizi iletebilirsiniz. Doğruluk Metal, kapsamı sahada görüp yazılı teklife bağlar; söküm, konteyner ve nakliye ihtiyacını işin büyüklüğüne göre planlar. İletişim için 0552 009 79 51 numarasını arayabilir veya https://www.dogrulukmetal.com.tr adresindeki form üzerinden keşif talebi bırakabilirsiniz.
